Last Updated on: 1st september 2026, 06:39 am
In Nederland heeft iedere werknemer wettelijk recht op een minimaal aantal vakantiedagen per jaar, wat gelijkstaat aan vier keer de wekelijkse arbeidsduur. Voor een fulltime werknemer met een 40-urige werkweek betekent dit minimaal 20 vakantiedagen (160 uur) per jaar. Als werkgever of ondernemer is het cruciaal om niet alleen dit minimum te kennen, maar ook de strenge regels rondom de vervaltermijnen, de actieve informatieplicht en de opbouw tijdens ziekte correct toe te passen om juridische risico’s te vermijden.
De onderstaande tabel geeft direct een helder overzicht van de wettelijke kaders en de verschillen tussen de soorten vakantiedagen:
| Aspect | Wettelijke vakantiedagen | Bovenwettelijke vakantiedagen |
|---|---|---|
| Minimale omvang | 4x de wekelijkse arbeidsduur (bijv. 20 dagen bij 40 uur) | Geen wettelijk minimum (afspraken via cao of contract) |
| Vervaltermijn | 6 maanden na het opbouwjaar (vóór 1 juli van het opvolgende jaar) | 5 jaar na het opbouwjaar |
| Uitbetaling tijdens dienstverband | Strikt verboden | Toegestaan (indien schriftelijk overeengekomen) |
| Opbouw tijdens ziekte | Ja, volledige opbouw | Ja, tenzij anders overeengekomen in cao of contract |
Berekening van het wettelijke aantal vakantiedagen
De berekening van het wettelijke verlofsaldo is direct gekoppeld aan de overeengekomen wekelijkse arbeidsduur. De basisformule luidt: wekelijkse werkdagen of werkuren x 4. Dit leidt tot de volgende wettelijke minima per jaar:
- Werkweek van 5 dagen (40 uur): 20 vakantiedagen per jaar (160 vakantie-uren).
- Werkweek van 4 dagen (32 uur): 16 vakantiedagen per jaar (128 vakantie-uren).
- Werkweek van 3 dagen (24 uur): 12 vakantiedagen per jaar (96 vakantie-uren).
- Werkweek van 2 dagen (16 uur): 8 vakantiedagen per jaar (64 vakantie-uren).
Bij een wisselend aantal uren per week (zoals bij een oproepcontract) wordt gekeken naar het gemiddelde aantal gewerkte uren over de afgelopen periode om het wettelijke recht naar rato te berekenen.
Het cruciale verschil tussen wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen
Veel cao’s en arbeidsovereenkomsten voorzien in extra vakantiedagen bovenop het wettelijke minimum: de zogenaamde bovenwettelijke vakantiedagen. Het onderscheid is belangrijk vanwege de verschillende wettelijke regimes:
- Vervaltermijnen: Wettelijke dagen vervallen snel (binnen een half jaar na het opbouwjaar) om werknemers te stimuleren daadwerkelijk rust te nemen. Bovenwettelijke dagen hebben een verjaringstermijn van vijf jaar.
- Tussentijdse uitbetaling: Wettelijke vakantiedagen mogen tijdens de looptijd van het dienstverband nooit worden uitbetaald in geld; dit mag uitsluitend bij de eindafrekening als de werknemer uit dienst treedt. Bovenwettelijke dagen mogen wel tijdens het dienstverband worden afgekocht, mits de cao of arbeidsovereenkomst dit toestaat.
De actieve zorg- en informatieplicht van de werkgever
Een veelgemaakte fout is de aanname dat wettelijke vakantiedagen op 1 juli automatisch en zonder consequenties vervallen. Volgens Europese rechtspraak heeft de werkgever namelijk een actieve zorg- en informatieplicht. Dit houdt in dat je als werkgever:
- De werknemer tijdig en concreet moet waarschuwen dat openstaande wettelijke vakantiedagen dreigen te vervallen.
- De werknemer daadwerkelijk in staat moet stellen om de vakantiedagen op te nemen (bijvoorbeeld door te zorgen voor voldoende bezetting).
Laat de werkgever dit na, of is het door extreme werkdruk onmogelijk om vrij te nemen? Dan vervalt de wettelijke vervaltermijn van zes maanden en blijven de dagen alsnog maximaal vijf jaar geldig.
Opbouw en opname van vakantiedagen bei ziekte
Sinds de wetswijziging in 2012 bouwen zieke werknemers net zo snel wettelijke vakantiedagen op als gezonde werknemers. Dit voorkomt dat zieke werknemers worden benadeeld. Voor bovenwettelijke vakantiedagen kan in de cao of arbeidsovereenkomst wel een afwijkende regeling zijn opgenomen waarbij de opbouw tijdens langdurige ziekte wordt beperkt.
Als een werknemer ziek wordt tijdens een al geplande vakantie, mogen deze dagen niet zomaar als vakantiedagen worden afgeschreven. De werknemer moet de ziekte direct melden volgens het geldende verzuimprotocol, waarna de vakantiedagen worden omgezet in ziektedagen. Andersom geldt dat een zieke werknemer die daadwerkelijk op vakantie gaat, wel vakantiedagen moet opnemen voor de periode dat hij vrijgesteld wil zijn van zijn re-integratieverplichtingen.
Alternatieven voor traditionele vakantiedagen
Voor ondernemers die op zoek zijn naar flexibelere secundaire arbeidsvoorwaarden, zijn er diverse alternatieve modellen beschikbaar. Een populair alternatief is onbeperkt betaald verlof, waarbij werknemers in overleg met hun team onbeperkt vrij kunnen nemen zolang de resultaten behaald worden. Een andere optie is het introduceren van een individueel keuzebudget (IKB) of persoonlijk budget, waarmee werknemers flexibel extra vakantiedagen kunnen kopen of juist overtollige bovenwettelijke dagen kunnen verkopen voor extra salaris. Tot slot biedt de tijd-voor-tijd-regeling de mogelijkheid om overuren direct om te zetten in extra verlofuren.
Veelgestelde vragen over het minimaal aantal vakantiedagen
Hoeveel vakantiedagen heb ik minimaal bij een parttime contract?
Bij een parttime contract heb je recht op vier keer je wekelijkse werkuren. Als je bijvoorbeeld 24 uur per week werkt, heb je recht op minimaal 96 vakantie-uren per jaar.
Mogen wettelijke vakantiedagen worden uitbetaald?
Nee, tijdens je lopende dienstverband mag je werkgever je wettelijke vakantiedagen niet uitbetalen. Dit mag pas bij het uitdiensttreden voor resterende dagen.
Wanneer vervallen bovenwettelijke vakantiedagen?
Bovenwettelijke vakantiedagen verjaren vijf jaar na het jaar waarin ze zijn opgebouwd.
Bouw ik vakantiedagen op tijdens mijn zwangerschapsverlof?
Ja, de opbouw van zowel wettelijke als bovenwettelijke vakantiedagen loopt tijdens je zwangerschaps- en bevallingsverlof gewoon door.
