Last Updated on: 1st september 2026, 06:39 am
Werkt u in de publieke sector? Dan heeft u waarschijnlijk recht op het Individueel Keuzebudget (IKB). Dit is een maandelijks flexibel budget dat u naast uw salaris ontvangt en naar eigen inzicht kunt besteden aan bijvoorbeeld extra verlof, een belastingvrij bedrag of de aanschaf van een fiets. In dit artikel leggen we uit hoe het IKB is opgebouwd en hoe u dit budget optimaal benut.
Hoe is het IKB-budget opgebouwd?
Het IKB is een samenvoeging van verschillende arbeidsvoorwaarden die voorheen apart werden uitbetaald. De exacte opbouw bestaat uit de volgende onderdelen:
- IKB-vakantiegeld: Dit is het belangrijkste deel van het IKB-budget en is gelijk aan 8% van uw salaris.
- IKB-eindejaarsuitkering: Dit bedraagt meestal 8,3% of 8,33% van uw salaris.
- IKB overige aanspraken: Dit deel geldt niet voor iedereen, maar betreft een percentage over overige inkomsten zoals een toelage.
IKB-percentages per sector
Elke sector binnen de overheid en publieke diensten heeft een eigen cao. Daardoor verschilt het exacte IKB-percentage per werkgever. In onderstaande tabel vindt u de details per sector:
| Sector | IKB-percentage | Bijzonderheden |
|---|---|---|
| Rijksoverheid | 16,50% | – |
| Gemeenten | 17,05% | – |
| Provincies | 21,82% of 22,37% | 22,37% voor salarisschalen tot en met 13; 21,82% vanaf salarisschaal 14 |
| Waterschappen | 22,00% | – |
| Defensie | 16,33% | Ingangsdatum vanaf 1 januari 2025 |
Wat kunt u met het IKB-geld doen?
Het IKB biedt u veel flexibiliteit. U kunt bijvoorbeeld kiezen voor:
- extra geld (bruto laten uitbetalen);
- extra vrije dagen opnemen;
- een fiscaal voordeel (bijvoorbeeld via de werkkostenregeling);
- een combinatie van bovenstaande opties.
Studieschuld aflossen met het IKB
Werkt u bij de Rijksoverheid of bij de gemeente en heeft u een studieschuld? Dan kunt u het IKB inzetten om deze af te lossen. Als u bij de Rijksoverheid werkt, kunt u uw bruto IKB-geld gebruiken om uw studieschuld af te lossen tot een maximum van € 2.000 per jaar (vanaf 1 januari 2025). Werkt u bij een gemeente, dan kunt u vanaf 1 januari 2026 jaarlijks maximaal € 1.250 bruto gebruiken om uw schuld bij DUO af te lossen. Let op: u krijgt hiervoor minder vergoed van uw werkgever, omdat dit budget uit de vrije ruimte van de werkkostenregeling (WKR) van uw werkgever komt.
Vrije dagen kopen (Rijksoverheid)
Het IKB van de Rijksoverheid is niet alleen een financieel budget, maar heeft ook een tijdsdimensie. Naast uw wettelijke vakantiedagen heeft u recht op IKB-uren. Fulltime werknemers ontvangen op 1 januari 64 IKB-uren bovenop hun wettelijke aanspraak. Het precieze aantal vrije dagen is afhankelijk van uw dienstverband en werkrooster. U kunt ongebruikte IKB-uren ook laten uitbetalen. Eventuele resterende uren worden aan het einde van het jaar automatisch omgezet in spaaruren (blijvend verlofsparen) en kunnen daarna niet meer in geld worden omgezet.
IKB-netto bij de Politie
Voor de Politie gelden specifieke bedragen voor het IKB-netto. In 2026 bedraagt dit € 515,91 en in 2027 € 538,61. Het is tevens mogelijk om voor 2026 een voorschot aan te vragen. U kunt dit netto budget bijvoorbeeld gebruiken voor:
- Extra financiële voordelen: u kunt uw IKB-netto bijvoorbeeld inzetten voor een extra vakantie of een hobby.
- Belastingvrije voordelen: wanneer u het IKB-netto inzet voor zaken die onder de WKR vallen, betaalt u hier geen belasting over.
- IKB-voorschot: dit bedraagt maximaal 5 keer het IKB-netto (in 2026 is dit € 2.575,95).
- Extra vrije dagen: de maximale hoeveelheid is gekoppeld aan de hoogte van uw IKB-netto.
IKB inzetten voor reiskostenvergoeding
Als medewerker van de Rijksoverheid kunt u vanaf 1 juli 2026 uw IKB-budget gebruiken om uw reiskostenvergoeding fiscaal vriendelijk aan te vullen. De basis kilometervergoeding stijgt naar € 0,23 per kilometer. Als u deze wilt aanvullen tot de belastingvrije grens van € 0,25 per kilometer, kunt u uw bruto IKB-budget gebruiken voor het resterende deel.
Fiscaal vriendelijke keuzes en uitbetaling
U kunt het IKB-budget bijvoorbeeld gebruiken voor diverse fiscaal vriendelijke keuzes. Denk hierbij aan de jaarlijkse vakbondsbijdrage, of andere diensten en producten zoals Bedrijfsfitness, het verduurzamen van uw woning, of de aanschaf van een fiets. U kunt echter ook andere keuzes maken, waarbij u uw IKB-bedrag rechtstreeks aan u laat uitbetalen. Dat betekent dat uw totale belastbare jaarinkomen stijgt. Dit is mogelijk niet gunstig voor u als u recht heeft op toeslagen die afhankelijk zijn van uw inkomen, bijvoorbeeld voor zorg of huur. Het is daarom de moeite waard om na te gaan hoe u het budget zelf het beste kunt besteden.
Als er aan het einde van het kalenderjaar nog een budget overblijft, wordt dit restant in december automatisch als bruto bedrag samen met uw salaris aan u uitbetaald. Het IKB zorgt ervoor dat u zelf de regie heeft over hoe u uw arbeidsvoorwaarden afstemt op uw persoonlijke behoeften.
Alternatieven voor het IKB-budget
Werkt u niet in de publieke sector, maar in het bedrijfsleven? Dan heeft u meestal geen IKB. In de private sector wordt echter vaak gebruikgemaakt van een vergelijkbaar ‘cafetariamodel’ of een Persoonlijk Keuzebudget (PKB). Daarnaast ontvangen werknemers in de marktsector hun vakantiegeld (8%) en eventuele dertiende maand of eindejaarsuitkering meestal op vaste momenten in het jaar, in plaats van via een maandelijks flexibel opbouwbudget.
Veelgestelde vragen over het IKB-budget
Wat is de basisopbouw van het IKB-budget?
Het budget is in de basis opgebouwd uit uw vakantietoeslag van 8% en de eindejaarsuitkering, die meestal rond de 8,3% of 8,33% ligt. De exacte hoogte hangt af van uw sector.
Wat gebeurt er met overgebleven budget aan het einde van het jaar?
Het overgebleven bruto geldbedrag aan het einde van het kalenderjaar wordt in december automatisch bruto uitbetaald met uw salaris. Ongebruikte IKB-uren worden bij de Rijksoverheid automatisch omgezet in spaarverlof.
Kan ik mijn DUO-studieschuld aflossen met het budget?
Ja, gemeentemedewerkers kunnen sinds 1 januari 2026 jaarlijks tot € 1.250 bruto belastingvrij inzetten voor het aflossen van hun studieschuld. Bij de Rijksoverheid is dit maximaal € 2.000 per jaar vanaf 1 januari 2025.
Heeft het uitbetalen van mijn budget invloed op mijn toeslagen?
Ja, als u het budget in geld laat uitbetalen, stijgt uw belastbaar jaarinkomen. Dit kan leiden tot een verlaging of het stopzetten van inkomensafhankelijke toeslagen zoals zorg- of huurtoeslag.
